Het berekenen van vliegtuiggeluid begint bij de bron: het vliegtuig. Het gaat dan om het type vliegtuig, waar het zich bevindt en of het stijgt of daalt. Ook de vliegroute is belangrijk. Op basis van deze informatie kunnen bijvoorbeeld de snelheid en motorvermogen van het vliegtuig worden bepaald. Deze informatie is nodig voor het bepalen van de geluidniveaus en geluidbelasting van vliegverkeer.

Berekenen van vliegtuiggeluid

Op basis van informatie over het vliegtuig en de vlucht kan voor elk willekeurig punt op de grond berekend worden hoeveel geluid het vliegtuig maakt (geluidniveau). De geluidbelasting voor een gebied wordt vervolgens bepaald door deze geluidniveaus op te tellen. Voor bepaalde geluidmaten weegt geluid in de avond en de nacht zwaarder dan geluid overdag.

Bij berekeningen worden aannames gebruikt om de werkelijke situatie te benaderen. Dit komt doordat niet alle informatie bekend is. Het is bijvoorbeeld niet mogelijk om alle gegevens te verzamelen tijdens de vlucht, zoals de stuwkracht van de motor bij het starten of landen. Deze gegevens moeten daarom ingeschat worden met behulp van radargegevens. Mede door deze aannames verschilt de berekende hoeveelheid vliegtuiggeluid van de werkelijke hoeveelheid geluid. Maar ook metingen hebben onnauwkeurigheden. Daardoor zijn de resultaten van de metingen soms lager dan de berekeningen, en soms hoger.

Waarvoor worden berekeningen gebruikt?

Geluidberekeningen worden in Nederland gebruikt voor wet- en regelgeving voor Schiphol en de regionale luchthavens van nationale betekenis. Dat zijn de luchthavens die vallen onder het Besluit burgerluchthavens. Voorbeelden van deze regionale luchthavens zijn Rotterdam-The Hague Airport, Maastricht-Aachen Airport, Groningen Airport Eelde en Lelystad Airport. 

Luchthavens berekenen zelf van  tevoren of ze kunnen voldoen aan de regels. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) berekent na een jaar met of de (totale jaar-)geluidbelasting rondom een luchthaven binnen de wettelijke grenswaarden is gebleven. Ook kan tijdens het jaar worden bepaald of een grenswaarde dreigt te worden overschreden. Dat gebeurt op basis van het al gemaakte en het nog te verwachten geluid. Maatregelen kunnen dan een dreigende overschrijding nog voorkomen.

Berekeningen worden ook gebruikt om te onderzoeken wat het effect is van veranderingen op de luchthaven of van de manier van vliegen. Bijvoorbeeld een ander gebruik van start- en landingsbanen, of van andere vliegroutes. Op die manier kan, nog voordat een verandering is ingevoerd, onderzocht worden welke maatregelen de hoeveelheid geluid het meest verminderen. Geluidberekeningen worden daarnaast ook gebruikt bij onderzoek naar gezondheidseffecten van vliegtuiggeluid.

Beperkingen van berekenen

Berekeningen hebben onder andere de volgende beperkingen: 

  • De parameters voor vliegtuigprestaties (hoogte, snelheid en stuwkracht) van vliegtuigen worden gemodelleerd. Dit gebeurt omdat het niet mogelijk is om alle gegevens te verzamelen. Door vliegtuigprestaties te modelleren kunnen de waarden van deze parameters anders zijn dan de werkelijkheid. Vaak worden vliegroutes gemodelleerd. Waar mogelijk wordt gebruikt gemaakt van radargegevens, de zogenoemde ‘radar tracks’.
  • Voor handhavingsberekeningen wordt niet gekeken naar specifieke weersomstandigheden en de invloed daarvan op de verspreiding van vliegtuiggeluid door de atmosfeer. Er wordt gerekend met gemiddelde weersomstandigheden, omdat handhaving plaatsvindt op basis van jaargemiddelden voor het geluid. Om de geluidbelasting per vlucht te berekenen, is de invloed van wisselende weersomstandigheden wel van belang.
  • Bij geluidberekeningen wordt meestal alleen het geluid van vliegverkeer van en naar een luchthaven berekend. Andere geluidbronnen worden niet meegenomen.

Meer informatie

Het berekenen van vliegtuiggeluid is te vinden in het rapport:  ‘Vliegtuiggeluid: meten, berekenen en beleven' (2019).

De beperkingen van berekeningen staat in het rapport:  ‘Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid (PAMV): Toepassingsbereik metingen en berekeningen van vliegtuiggeluid | RIVM’
In dit rapport staat ook tot welke waarde van de geluidbelasting het rekenmodel nog betrouwbare resultaten geeft. Dit heet het toepassingsbereik.

Het rapport ‘Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid (PAMV): Validatie Doc.29-model voor Schiphol | RIVM’ vergelijkt hoe goed de gemeten en berekende waarden van de geluidsbelasting overeenkomen.

Uit bovenstaande PAMV-onderzoeken blijkt dat vooral bij hoge geluidbelasting (50 (decibel) en hoger) metingen en berekeningen goed overeenkomen.